Bàn soạn lễ cạnh bàn thờ: thử mâm và lối đi trước khi chọn

Bàn soạn lễ cạnh bàn thờ nên vừa chiếc mâm nhà đang dùng và chừa đủ chỗ để đặt mâm bằng hai tay. Trước khi mua, hãy thử kê bằng một chiếc bàn có sẵn hoặc đánh dấu chỗ kê trên sàn. Mở cửa, đi qua và thử nhấc mâm lên ở đúng vị trí đó.

Bàn soạn lễ là mặt bàn phụ để xếp đồ, đặt tạm mâm hoặc thu dọn quanh góc thờ. Có nhà cần một chỗ đặt thường xuyên. Có nhà chỉ kê thêm vào dịp giỗ, Tết.

Bài này giúp chọn một chiếc bàn vừa việc và vừa nhà. Cách bày lễ vẫn theo nếp của từng gia đình.

Chọn mặt bàn bằng mâm đang dùng

Đo đáy mâm và phần nhô ra

Lật chiếc mâm rỗng để nhìn phần tiếp xúc với mặt bàn. Có mâm có vòng chân nhỏ nhưng vành phía trên rộng hơn. Khi chọn bàn, ghi cả kích thước đáy lẫn điểm rộng nhất, kể cả quai. Như vậy sẽ biết mâm đứng ở đâu và có va vào vách hay đồ bên cạnh không.

Nếu bàn có gờ quanh mép, đo khoảng phẳng bên trong gờ. Chỗ gờ giúp giữ một số món nhỏ nhưng cũng có thể khiến đáy mâm đặt không phẳng. Với mặt tròn, thử bằng cả mâm thật hoặc một miếng bìa theo vành mâm. Chỉ nhìn chiều rộng ở giữa bàn dễ bỏ qua chỗ hẹp dần về hai bên.

Chừa chỗ cho hai tay

Đặt mâm rỗng ở vị trí định dùng. Đưa hai tay vào đúng cách nhà mình thường nhấc. Nếu một tay phải luồn giữa mâm và tường, kéo bàn mẫu ra hoặc thử xoay quai. Việc này đặc biệt dễ nhận ra với mặt bàn kê sát vách và mâm có vành thấp.

Thử thêm chiếc chén, bình nước hoặc món sẽ đặt xuống trước khi xếp vào mâm. Nếu phải đặt nó sát mép bàn, xem có thể soạn theo hai lượt ở bếp rồi mới mang ra không. Chiếc bàn hẹp có thể đủ cho mâm đứng yên nhưng thiếu chỗ trong lúc bày.

Thử tầm đặt mâm

Dùng một mặt bàn có sẵn ở tầm gần với mẫu đang xem. Người thường soạn mâm đứng thẳng, đưa mâm rỗng tới rồi đặt xuống. Quan sát xem họ phải khom sâu, nhấc cao vai hay rướn qua một món đồ khác. Thử với người hay làm việc này, vì tầm thuận tay của mỗi người khác nhau.

Nếu dự tính chuyển mâm từ bàn phụ lên mặt bàn thờ, thử luôn khoảng đứng giữa hai món khi chưa bày đồ. Không chọn bàn phụ để đứng lên với tay. Nếu vị trí trên cao khiến việc đưa mâm lên khó, chọn cách đưa từng món hoặc nhờ thêm người tùy bố trí thực tế.

Thử chỗ kê trước khi đặt bàn

Ướm cả mặt bàn và chân trên sàn

Dùng băng giấy dễ bóc để đánh dấu hình chiếu của mặt bàn xuống sàn. Nếu chân bàn choãi ra hoặc có tay nắm ở cạnh, đánh dấu thêm phần nhô. Chỗ dễ vướng có thể nằm gần chân chứ không ở mép mặt. Chụp một ảnh từ cửa vào để nhìn thấy mối quan hệ với bàn thờ, tường và lối đi.

Đứng cạnh dấu vừa ướm ở tư thế đặt mâm. Nếu khuỷu tay chạm tường hoặc bàn phụ nằm ngay trước ngăn cần mở, dịch dấu sang bên rồi thử lại. Nhà có bình phong nên đánh dấu lúc bình phong đã mở như thường dùng. Xem thêm cách đo chỗ dựng bình phong gỗ gấp nếu hai món dùng chung một góc.

Mở cửa và đi thử với mâm rỗng

Mở từng cánh cửa gần chỗ kê đến mức thường dùng. Nhìn đường quét của tay nắm, cả ở tầm mặt bàn và chỗ tay người đang cầm mâm. Nếu cửa có lúc mở rộng hơn để chuyển đồ, thử cả tình huống đó trước khi quyết định kê cố định.

Mang mâm rỗng từ bếp tới dấu trên sàn, đặt xuống rồi quay ra. Thử lúc có một người khác đi ngang nếu đây là lối chung. Nếu phải né cửa, xoay mâm nghiêng hoặc bước qua chân bàn, đổi bên kê. Không dựa vào việc luôn có người đứng giữ cửa mỗi lần sử dụng.

Tìm chỗ cất khi dùng xong

Với bàn dùng theo dịp, chọn sẵn một chỗ cất: hốc tường, phòng bên hoặc khoang trống. Đo cả lối đưa bàn đến đó. So chiều rộng tại khúc rẽ, mép khung cửa và phần chân không thể tháo. Đo được chỗ cất chưa có nghĩa là đưa bàn vào được.

Kiểm xem sau khi cất bàn có còn lấy được đồ khác và mở cửa khoang dễ dàng không. Nếu định kê lại gần bàn thờ, ghi một ảnh vị trí đã thử để lần sau không đặt lệch vào lối đi. Chỉ dời bàn khi đã dọn hết mâm, chén và đồ rời trên mặt.

Chọn kiểu bàn theo số lần dùng

Bàn chân cố định cho chỗ kê riêng

Bàn chân cố định đáng xem nếu có một góc kê riêng và hay dùng mặt phụ. Thử trên nền phẳng, nhìn các chân có chạm sàn đều và các mối nối có lỏng không. Đặt mâm ở vùng giữa mặt bàn khi thử. Nếu bàn cập kênh, kiểm chân và nền trước khi bày đồ.

Chọn mặt bàn có thể lau theo hướng dẫn của lớp hoàn thiện. Nếu thường đặt chén nước, hỏi cách xử lý khi bị đổ và có thể dùng khay lót nào. Ở góc kê cố định, thử lau cả mặt bàn lẫn sàn phía dưới. Nếu phải kéo bàn ra mới lau được, chừa khoảng để dời bàn mà không đụng chân bàn thờ.

Tủ phụ có mặt đặt đồ và ngăn cất

Tủ phụ hợp khi cần cất khăn, khay hoặc bộ chén dùng riêng. Trước khi chọn, thử mở cánh hay kéo ngăn trong khi mâm nằm trên mặt. Đứng ở vị trí thường lấy đồ để xem chân có vướng cánh, tay có phải vòng qua mâm hay lưng có chạm món phía sau không.

Bộ bàn thờ kèm tủ phụ GHS-5167 là ví dụ tủ nhỏ đặt lọt dưới bàn thờ. Nếu muốn dùng mặt tủ để soạn mâm, hỏi trước cách bố trí khi dùng và khoảng trống phía trước. Mặt tủ đang nằm dưới bàn thờ có thể không đủ tầm để đặt và nhấc mâm.

Bàn cất gọn cho nhà ít dùng

Nếu chỉ dùng vài dịp, thử một chiếc bàn rời nhà đang có trước khi mua thêm. Nếu xem bàn gấp, mở theo hướng dẫn và kiểm chốt đã vào vị trí trước khi đặt mâm. Khi chưa rõ giới hạn dùng, hỏi người bán về mẫu cụ thể và đồ dự tính đặt lên, thay vì ước lượng từ hình dáng.

Dùng xong, lau bàn và dời về chỗ đã chọn. Với chỗ cất dựng đứng, làm theo hướng dẫn của mẫu để bàn không tự trượt hoặc mở ra. Thử đóng cửa và đi lại một lượt sau khi cất. Nếu chỗ cất vẫn chặn lối dùng hằng ngày, bàn gấp chưa giải quyết được vấn đề.

Bảng kiểm trước khi mua bàn

Câu hỏi thường gặp

Bàn soạn lễ có cần bằng chiều cao bàn thờ không?

Không cần lấy mặt bàn thờ làm chuẩn. Chọn tầm người dùng đặt mâm dễ, rồi thử đường chuyển mâm giữa hai vị trí nếu có.

Mâm có vành rộng hơn mặt bàn thì sao?

Nên chọn mặt đủ rộng để mâm nằm gọn và có chỗ cầm. Vành nhô ra lối đi dễ bị chạm khi có người qua.

Có thể dùng tủ phụ đang có không?

Có thể nếu mặt tủ phẳng, đứng chắc, đặt vừa mâm và vẫn mở được cánh. Thử khi tủ ở vị trí định dùng.

Bàn nhỏ có nhất thiết đặt ngay trước bàn thờ?

Có thể kê bên cạnh hoặc dùng một mặt bàn ở gần để soạn. Ưu tiên vị trí gia đình dễ thao tác và không chắn đường qua.

Có cần mua bàn gấp nếu chỉ dùng dịp giỗ, Tết?

Thử bàn có sẵn trước. Chỉ chọn bàn gấp nếu mặt đủ dùng, mở đứng chắc và có chỗ cất thuận tiện.

Chốt bàn sau khi thử mâm và lối đi

Lấy mâm hay dùng, ướm chân bàn và đi thử từ bếp đến góc thờ. Nếu mặt vừa nhưng cửa vướng, đổi chỗ kê trước. Khi tìm được vị trí đặt mâm thuận tay và đi qua dễ, mới chọn bàn cố định, tủ phụ hoặc bàn cất gọn.